დემოკრატები ტრამპის Nvidia-ს გარიგებას იკვლევენ

დემოკრატებმა მოკვლევა დაიწყეს იმ სქემაზე, რომლითაც, წერილის მიხედვით, Nvidia ჩიპები ჩინეთში გაიყიდება. კომერციის მდივანს ჰაუარდ ლატნიკს წერილი გაუგზავნეს წარმომადგენელთა პალატის „გზებისა და საშუალებების“ კომიტეტის (Ways and Means) წამყვანმა დემოკრატმა რიჩარდ ნილმა (მასაჩუსეტსი) და სენატის საფინანსო კომიტეტის წამყვანმა დემოკრატმა რონ უაიდენმა (ორეგონი). ისინი ითხოვენ, რომ ყველა შესაბამისი ჩანაწერი შეინახონ. Nvidia ის კომპანიაა, რომელიც AI-ისთვის საჭირო ჩიპებს ქმნის.

როგორ მუშაობს სქემა, რომელსაც დემოკრატები აკრიტიკებენ?

წერილის მიხედვით, ჯაჭვი ოთხი რგოლისგან შედგება. Nvidia-ს H200 ჩიპი ტაივანში იწარმოება და ტრამპი თანახმაა, ის ჩინეთში გაიყიდოს. პირობა ისაა, რომ ჩიპები ჯერ აშშ-ში უნდა ჩავიდეს. იქ ტრამპი ტარიფს ამატებს. შემდეგ ლატნიკის დეპარტამენტი გასცემს ექსპორტის ლიცენზიას, ანუ საზღვარგარეთ გასაყიდად ნებართვას.

წერილის ავტორებისთვის ეს ჩვეულებრივი ტარიფი არ არის. მათი თქმით, ტრამპი ფაქტობრივად იღებს Nvidia-ს გაყიდვების წილს, „ჩანს, არაკონსტიტუციური ექსპორტის გადასახადის სისტემით“. ისინი ამტკიცებენ, რომ სქემა უკანონოა. თავად შემოსავლის გაზიარების იდეა საჯარო იყო: 2025 წლის აგვისტოში AP-მა დაწერა, რომ Nvidia და AMD შეთანხმდნენ, აშშ-ის მთავრობას შემოსავლის 15% გადაუხადონ.

წარმოიდგინეთ, მცირე მწარმოებელი ხართ და საქონელი გასაყიდად საზღვარგარეთ ჯერ სახელმწიფოს საწყობში უნდა შეიტანოთ, თანხა გადაიხადოთ და მხოლოდ მერე მიიღოთ გატანის ნებართვა. ერთი ამას საბაჟო წესს დაარქმევს, მეორე — ფარულ გადასახადს. დავა იმაზეა, ვის რა უფლება აქვს. ნილისა და უაიდენის წერილიც სწორედ ამ დავას ეხება.

რატომ დარჩა Megaspeed მყიდველად?

Megaspeed სინგაპურული კომპანიაა და Nvidia-ს მომხმარებელია. მისი აღმასრულებელი პირი ალის ჰუანგი სავარაუდოდ ჩინელი ჯაშუშია, თუმცა ვინ ადანაშაულებს მას, დაკონკრეტებული არ არის. აშშ-ის ოფიციალურ პირებსაც, ცნობით, Megaspeed-ზე ეჭვი აქვთ; მათი სახელები არ ჩანს.

ლატნიკს, ცნობით, დაზვერვამ ეჭვების შესახებ აცნობა. წერილი სწორედ ამას ეკითხება: რატომ დარჩა Megaspeed ჩიპების მყიდველად დაზვერვის ინფორმირების შემდეგაც? ამასთან, დეპარტამენტმა, ცნობით, სხვა კომპანიებიც დაამტკიცა, რომლებსაც ფიზიკური არსებობა არ ჰქონდათ. წერილში სხვა აზიურ კომპანიებზეც საუბარია, თუმცა სახელებით არ დასახელებულან.

რა კავშირი აქვს ამას შემოწირულობებთან?

წერილის ყველაზე მძიმე კითხვა ფულს ეხება. Nvidia-მ ტრამპის პროექტებს 26 მილიონი დოლარი შესწირა, საბალო დარბაზის პროექტის ჩათვლით. წერილის მიხედვით, გარიგება დამტკიცდა მას შემდეგ, რაც ტრამპს ჯენსენ ჰუანგის კომპრომეტირებული მდგომარეობის შესახებ აცნობეს, და შემოწირულობის შემდეგაც. ავტორები ეკითხებიან, როგორ იმოქმედა Nvidia-ს შემოწირულობებმა გადაწყვეტილებაზე. წერილიდან ისე ჩანს, თითქოს ტრამპმა ეს ცოდნა შემოწირულობისთვის გამოიყენა.

TechCrunch-ის შეფასებით, მოკვლევა ადმინისტრაციას უმიზნებს და არა მხოლოდ Nvidia-სა და ჰუანგს. მაგრამ ნილი და უაიდენი უმცირესობაში არიან: კითხვებს სვამენ, პასუხს ვერ მოითხოვენ.

პალატაში რესპუბლიკელებიც დაინტერესდნენ. ჩინეთის კომუნისტური პარტიის სპეცკომიტეტის, საგარეო საქმეთა და დაზვერვის კომიტეტების ლიდერებმა ჰუანგისგან ჩვენება დახურულ სხდომაზე მოითხოვეს და სუბპოენით, ანუ სავალდებულო გამოძახებით, დაემუქრნენ. ჰუანგი ხუთშაბათს Nvidia-დან წავიდა და ჯგუფთან ვიზიტზე დათანხმდა. გადადგა თუ გაათავისუფლეს, ცნობებში ორივე ფორმულირება გვხვდება; ღალატის აღიარებაც ნახსენებია. ცნობით, ბრალი სხვა რომანებშიც ედება, Nvidia-ს თანამშრომლებთან.

რას ნიშნავს ეს ჩვენთვის

საქართველოსთან ან ქართულ ენასთან ამ ამბის პირდაპირი კავშირი ჯერ უცნობია. ერთი რამ კი ჩანს: AI-ის ტექნიკური საფუძველი, ჩიპები, პოლიტიკური ვაჭრობის საგანი ხდება. ქართველი მომხმარებლისთვის კონკრეტული შედეგი ჯერ უცნობია.

წყარო: TechCrunch